Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đặt ra câu hỏi về chất lượng không gian công cộng trong dài hạn. Với một sảnh, nhà ga hay khu kết nối có mái lấy sáng, điều đáng hỏi không phải “mái càng trong càng tốt?” mà là: ánh sáng ban ngày có đến đúng nơi, đúng thời điểm và vẫn dễ chịu cho người sử dụng hay không? ETFE có thể là một phương án vật liệu để khảo sát, nhưng chỉ phù hợp khi cấu tạo mái và vận hành được tính cùng nhau.
Quy hoạch Hà Nội 100 năm có quy định dùng mái ETFE không?
Không thể suy ra yêu cầu dùng ETFE cho một công trình từ quy hoạch tổng thể. Quyết định 2512/QĐ-UBND ngày 13/5/2026 phê duyệt định hướng phát triển Thủ đô ở cấp thành phố. Loại mái của từng dự án phải được xác định qua nhiệm vụ thiết kế, điều kiện địa điểm, hồ sơ kỹ thuật và quy chuẩn áp dụng. Bài viết này chỉ bàn về cách đánh giá một phương án mái ETFE cho không gian công cộng có nhu cầu lấy sáng.
Một mái sáng cần giải quyết những việc gì?
Sảnh công cộng có người đi qua nhanh, người chờ lâu, quầy dịch vụ và vùng cần đọc biển chỉ dẫn. Mỗi vị trí nhận ánh sáng khác nhau. Mái ETFE nhẹ và có thể tạo bề mặt truyền sáng trên nhịp lớn, nhưng độ trong của màng không cho biết người ngồi bên dưới có bị nắng gắt hoặc chói vào một giờ cụ thể hay không.
- Phân vùng nhu cầu: xác định nơi cần ánh sáng tự nhiên, nơi cần tránh nắng trực tiếp và vị trí phải đọc rõ thông tin.
- Kiểm tra theo thời gian: mô phỏng đường nắng, độ sáng và nhiệt theo mùa, giờ hoạt động và hướng mái của chính địa điểm xây dựng.
- Chọn cấu tạo: so sánh màng trong, màng có in hoa văn hoặc đệm khí nhiều lớp theo dữ liệu vật liệu và mục tiêu tiện nghi.
- Thiết kế vận hành: dự tính thoát nước, tiếp cận vệ sinh, bảo trì mép kẹp và thiết bị duy trì áp suất nếu dùng đệm khí.
Độ trong, nhiệt và khả năng bảo trì phải được xem cùng nhau
Một mẫu màng cho ánh sáng đi qua nhiều chưa chắc tạo ra không gian tốt hơn. Hệ khung, bề mặt in, số lớp và hướng nắng đều ảnh hưởng đến kết quả. Bài mái ETFE lấy sáng cho sảnh thương mại đã nêu vì sao không nên chọn vật liệu chỉ theo chỉ số truyền sáng. Với sảnh công cộng, cần bổ sung phân tích vùng chờ, khả năng điều chỉnh che nắng và thời gian người dùng lưu lại.
Nếu dùng đệm khí ETFE, phương án còn phải cho biết ai theo dõi áp suất, hệ thống vận hành khi mất điện thế nào và cách tiếp cận quạt, ống, cảm biến ra sao. Không nên lấy ảnh phối cảnh mái trong suốt làm bằng chứng rằng hệ thống sẽ hoạt động tốt nhiều năm. Các bước thử mẫu, kiểm tra mối hàn và tiêu chí nghiệm thu cần được thống nhất ở hồ sơ dự án.
Bối cảnh đô thị thay đổi, mái có cần thích ứng không?
Một sảnh tương lai có thể đổi luồng đi lại hoặc chức năng sử dụng. Đó là kịch bản thiết kế cần tính trước, không phải dự báo chắc chắn từ quy hoạch thành phố. Hệ mái nên cho phép kiểm tra, thay thế từng vùng, bảo trì thiết bị và điều chỉnh giải pháp che nắng khi điều kiện sử dụng thay đổi. Khả năng ấy phụ thuộc thiết kế liên kết, phân ô và hồ sơ vận hành cụ thể, chứ không tự có vì chọn ETFE.
Ngày 18/9/2026, Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội thông tin về việc lấy ý kiến đối với một số đồ án khu vực. Quy hoạch tổng thể đã được phê duyệt, còn địa điểm và cấu hình từng công trình vẫn cần hồ sơ riêng. Vì vậy, không thể gán một mái ETFE cụ thể cho một vị trí trên bản đồ nếu dự án chưa có căn cứ thiết kế.
Bắt đầu từ hồ sơ nào?
Chủ đầu tư và nhóm thiết kế nên tập hợp mặt bằng, nhịp kết cấu, hướng mái, công năng bên dưới, giờ vận hành và yêu cầu bảo trì. Từ đó mới so sánh ETFE với các hệ mái khác bằng mô phỏng ánh sáng, nhiệt và mẫu vật liệu thực. Toàn Phát có thể phối hợp rà cấu tạo màng, phạm vi lấy sáng và danh mục điểm cần kiểm tra trước khi chốt giải pháp cho từng dự án.
